Lịch Sử Làng Nghề Đàn Đào Xá

Cuốn sách cung cấp cái nhìn toàn diện về làng nghề chế tác nhạc cụ dân tộc duy nhất tại Hà Nội, được chia thành các nội dung trọng tâm sau:

1. Hành trình lịch sử hơn 200 năm thăng trầm

• Nguồn gốc: Nghề làm đàn được cụ Đào Xuân Lan học hỏi và truyền lại cho dân làng vào đầu thế kỷ XIX.
• Thời kỳ hoàng kim: Thợ Đào Xá từng lên Thăng Long lập phường hội, tạo nên con phố Hàng Đàn nổi tiếng và được tuyển vào kinh đô Huế để chế tác nhạc cụ cung đình.
• Giai đoạn suy thoái và phục hưng: Dù từng đứng trước nguy cơ mai một vào thập niên 1970 – 1980 do thay đổi thị hiếu và khó khăn kinh tế , làng nghề đã bắt đầu hồi sinh từ những năm 1990. Năm 2009, Đào Xá chính thức được công nhận là Làng nghề truyền thống.

2. Nghệ thuật chế tác thủ công tinh xảo Tác phẩm đi sâu vào quy trình chế tác khắt khe của một cây đàn nguyệt:

• Lựa chọn vật liệu: Mặt và đáy đàn bắt buộc phải dùng gỗ ngô đồng để âm thanh được thanh thoát , trong khi thành và cần đàn dùng gỗ trắc, mun hoặc gụ để đảm bảo độ cứng và độ bền.
• Định âm bằng “đôi tai nhạy bén”: Điểm đặc biệt nhất là người thợ không dùng thước đo mà dựa hoàn toàn vào kỹ năng thẩm âm để gắn phím đàn, đảm bảo cao độ chính xác tuyệt đối.
• Hoàn thiện: Bề mặt đàn được đánh bóng bằng véc-ni thủ công thay vì phun sơn công nghiệp để không làm ảnh hưởng đến độ rung của âm thanh.

3. Bản sắc văn hóa qua ngày giỗ Tổ nghề

• Thời gian và ý nghĩa: Lễ giỗ Tổ nghề diễn ra vào ngày 24 – 25 tháng Giêng âm lịch tại nhà thờ Tổ của làng, là dịp quan trọng để tri ân công đức cụ Đào Xuân Lan.
• Phần hội: Biến không gian làng nghề thành một sân khấu âm nhạc dân tộc ngoài trời quy mô lớn, nơi các nghệ sĩ và người dân biểu diễn ca trù, chèo, hát văn bằng chính những cây đàn do thợ Đào Xá làm ra.